ILUZIJA O „JEFTINOM ŽIVOTU“: Zašto građani plaćaju skuplju hemiju i hranu nego Nijemci?

Od
Nataša Požgaj
-

Dok se domaći zvaničnici nerijetko hvale podacima o „najnižim cijenama u regionu“, svakodnevni odlazak u trgovinu građanima Srpske servira sasvim drugačiju, gorku realnost. Uporedna analiza maloprodajnih cijena u trgovinama u Republici Srpskoj, Sloveniji i Njemačkoj razotkriva apsurd domaćeg tržišta: osnovne životne namirnice, higijena i kućna hemija u njemačkim i slovenačkim marketima često koštaju isto — pa čak i drastično manje — nego u Banjaluci, Prijedoru ili Bijeljini.

Posebno poražavajući podaci dolaze iz sektora kućne hemije i lične higijene. Proizvodi bez kojih je jedno moderno domaćinstvo nezamislivo — poput deterdženata za veš, pasta za zube, gelova za tuširanje i toalet papira — u njemačkim diskontima su u prosjeku od 30% do čak 50% jeftiniji nego na police domaćih marketa.

Sličan paradoks vlada i u kategoriji industrijski prerađene hrane. Maslac, tvrdi sirevi, sokovi, pa i suncokretovo ulje, nerijetko imaju niže nominalne cijene na bogatom zapadnom tržištu nego u Republici Srpskoj.

Gdje nestaje razlika i ko uzima marže?
Stručnjaci i analitičari ističu da se uzroci ove cjenovne anomalije kriju u nekoliko ključnih faktora:

Surovost jedinstvene stope PDV-a: Dok Njemačka na osnovne prehrambene namirnice primjenjuje povlaštenu stopu PDV-a od svega 7%, u Bosni i Hercegovini se na sve proizvode — od hljeba i dječije hrane do luksuznih automobila — obračunava jedinstvena, visoka stopa PDV-a od 17%.

Mala tržišta i uvoznički lobiji: Zbog malog obima nabavke i uvozne zavisnosti, domaći trgovački lanci nemaju pregovaračku moć kakvu posjeduju giganti poput Lidla ili Aldija. Međutim, značajan dio odgovornosti snose i visoke trgovačke marže te tranzitne takse koje se u konačnici prelivaju na leđa krajnjeg potrošača.

Jedina kategorija u kojoj Republika Srpska i dalje zadržava blagu prednost jesu svježe domaće meso (piletina i svinjetina), lokalno voće i povrće (krompir, luk, jabuke) te hljeb. No, i ta prednost je na staklenim nogama kada se u računicu uvede faktor zvani kupovna moć.

Porazna računica kupovne moći
Poređenje samih cijena na policama otkriva samo polovinu ove sumorne slike. Prava razmjera udara na životni standard vidi se tek kada se cijene stave u odnos sa prosječnim primanjima:

Njemačka (Prosječna neto plata): ~5.378 KM (2.750 €)

Slovenija (Prosječna neto plata): ~3.168 KM (1.620 €)

Republika Srpska / BiH (Prosječna neto plata): ~1.530 KM (782 €)

Kada prosječan radnik u Njemačkoj za svoju platu može kupiti šest puta više maslaca ili gotovo četiri puta više mlijeka od radnika u Srpskoj, jasno je da priča o „jeftinom životu na Balkanu“ predstavlja samo ekonomsku iluziju. Prosječna potrošačka korpa u Srpskoj guta astronomski procenat mjesečne plate, pretvarajući kupovinu osnovnih životnih potrepština u svakodnevnu borbu za preživljavanje.

U nastavku pogledajte detaljnu uporednu tabelu cijena preko 35 osnovnih artikala u Njemačkoj, Sloveniji i Republici Srpskoj:

Uporedna Tabela Cijena Artikala (35+ Artikala)

Kategorija / ArtikalNjemačka (Aldi/Lidl) [KM]Slovenija (Polna Košarica) [KM]RS / BiH (Tropic/Moj Market) [KM]Najpovoljnija Zemlja
OSNOVNE NAMIRNICE
Pšenično brašno T-500 (1 kg)1,27 KM1,55 KM1,35 KMNjemačka
Suncokretovo ulje (1 l)2,72 KM2,91 KM2,45 KMRepublika Srpska
Mlijeko 2.8% – 3.5% m.m. (1 l)1,86 KM1,94 KM1,85 KMRepublika Srpska / DE
Šećer bijeli kristal (1 kg)1,74 KM2,33 KM1,95 KMNjemačka
Jaja (M/L klasa, 10 kom)3,89 KM4,48 KM3,95 KMNjemačka
Maslac / Puter (250 g)3,50 KM5,65 KM5,95 KMNjemačka (drastično)
Domaći bijeli hljeb (500 g)2,72 KM2,52 KM1,80 KMRepublika Srpska
Riža bijela dugog zrna (1 kg)2,72 KM3,70 KM3,20 KMNjemačka
Tjestenina / Špageti (500 g)1,55 KM1,74 KM1,45 KMRepublika Srpska
So kuhinjska (1 kg)0,96 KM1,15 KM1,10 KMNjemačka
SVEŽE MESO I MLJEČNI PROIZVODI
Pileći file / prsa (1 kg)19,54 KM16,60 KM12,90 KMRepublika Srpska
Svinjski vrat s kostima (1 kg)12,69 KM11,71 KM9,80 KMRepublika Srpska
Mjeveno meso miješano (1 kg)15,63 KM14,65 KM12,50 KMRepublika Srpska
Sir Gauda / Edamer (1 kg)13,67 KM17,58 KM16,50 KMNjemačka
Jogurt 2.8% – 3.2% m.m. (1 l)2,33 KM2,72 KM2,35 KMNjemačka
Kiselo vrhnje / pavlaka 20% (400 g)2,15 KM2,52 KM2,40 KMNjemačka
VOĆE I POVRĆE
Krompir bijeli (1 kg)1,94 KM1,74 KM1,20 KMRepublika Srpska
Crni luk (1 kg)2,15 KM1,94 KM1,30 KMRepublika Srpska
Banane (1 kg)2,52 KM2,72 KM2,45 KMRepublika Srpska
Jabuke (1 kg)2,91 KM2,52 KM1,90 KMRepublika Srpska
Limun (1 kg)3,31 KM3,50 KM2,90 KMRepublika Srpska
PIĆA I KAFE
Kafa mljevena (200 g)4,87 KM5,26 KM4,80 KMRepublika Srpska / DE
Mineralna gazirana voda (1.5 l)0,76 KM0,96 KM1,00 KMNjemačka
Voćni sok 100% narandža (1 l)2,91 KM3,31 KM3,10 KMNjemačka
KUĆNA HEMIJA I HIGIJENA
Toalet papir (3-slojni, 10 rolni)5,46 KM6,83 KM7,50 KMNjemačka (znatno)
Deterdžent za veš (prašak/tečni 3-4 kg)17,58 KM21,49 KM22,50 KMNjemačka
Omekšivač za veš (1.5 l – 2 l)4,29 KM5,46 KM5,90 KMNjemačka
Pasta za zube (Colgate/Blend-a-med 75ml)2,52 KM3,31 KM3,80 KMNjemačka
Deterdžent za posuđe (Jar/Fairy 900ml)4,48 KM5,26 KM5,50 KMNjemačka
Sredstvo za čišćenje podova/kupatila (1l)2,91 KM3,70 KM4,20 KMNjemačka
Šampon za kosu (Nivea/Balea 250-300ml)2,72 KM3,89 KM4,50 KMNjemačka
Gel za tuširanje (250 ml)1,86 KM2,91 KM3,20 KMNjemačka
Papirni ubrusi (2-slojni, 4 rolne)3,12 KM3,89 KM4,10 KMNjemačka
Izneseni komentari su privatna mišljenja autora i ne odražavaju stavove redakcije BLmojgrad portala. Ostavite komentar:

POVEZANI ČLANCIVIŠE OD AUTORA